Ασχήμια, πολιτική, πόλεμος και… ο Χατζηδάκης,
του Δημήτρη Σ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη)
‘’Αρκεί να μην συνηθίσεις ποτέ την ασχήμια. Σας το λέω. Εγώ πάντα εκπλήσσομαι όταν βλέπω την ασχήμια. Δεν την συνήθισα ποτέ. Όσα χρόνια ζω σε αυτό τον τόπο. Το μυστικό είναι να μην συνηθίζεις στην ασχήμια. Από την ώρα που την συνηθίζεις και μειώνεις την σημασία της, θα πει ότι αρχίζεις και να της μοιάζεις. Όλη η αντίστασή μας θα πρέπει να είναι αυτή: Να μην μοιάσουμε στα τέρατα που μας περιβάλλουν. Να μην γίνουμε ήρωες ταινιών φρίκης!
Καλά δεν τα λέει; Όχι πείτε μου, καλά δεν τα λέει ο Μάνος Χατζηδάκης; Σε μια ραδιοφωνική συνέντευξή του περίπου τριάντα χρόνια πριν;
Και τι θα έλεγε ο άμοιρος σήμερα εάν ζούσε; Θα άντεχε άραγε; Την περιρρέουσα ασχήμια, εννοώ.
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι εξ αρχής. Φυσικά το κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις. Είναι απόρροια προσωπικών κρίσεων. Μπορεί ο συγγραφέας του εύκολα να χαρακτηριστεί ως ψεκασμένος από τους «νοήμονες»-συστημικούς αναγνώστες, αλλά η συνθήκη αυτή, έχω την αμυδρή υπόνοια, ή μάλλον βεβαιότητα, ότι στο μέλλον πρόκειται να αντιστραφεί. Είδομεν… Ούτως ή άλλως, έχω την αίσθηση ότι όσα ακολουθούν, μοιάζει να μην είναι τίποτε άλλο από σκέψεις προορισμένες να τις μοιραστώ με μια συντριπτική μειοψηφία.
Ας ξεκινήσω από το συμπέρασμα. Η ασχήμια κυριαρχεί σχεδόν παντού. Εάν κάτι μπορεί να ξεπλύνει την ντροπή από τις εκφάνσεις της, αυτό είναι η τέχνη, αλλά κι αυτή χρειάζεται να ξεπεράσει συμπληγάδες. Ευτυχώς κάτι καταφέρνει. Κι εδώ που τα λέμε, εάν κάτι μπορεί να φέρει νόημα και παρηγοριά σε τούτον τον πολυώδυνο κόσμο που ζούμε, είναι η τέχνη, αλλά και η θρησκεία ασφαλώς (για την οποία είμαι αναρμόδιος να ομιλήσω).
Ο Πλάτων έλεγε πως η πολιτική είναι η ύψιστη των τεχνών. Τέχνη λοιπόν κατά Πλάτωνα και η πολιτική. Γιατί όχι; Και τι συμβαίνει εδώ, τώρα; Συμβαίνει πως η πολιτική πάει να παραδοθεί ολοκληρωτικά στην ασχήμια και το τραγικότερο όλων, δεν είναι ότι τείνουμε να την συνηθίσουμε, αλλά ότι την έχουμε αποδεχθεί. Περίπου ως θέσφατο. Διότι τι άλλο συμβαίνει όταν την συνηθίζει και μειώνεις τη σημασία της – καθώς λέει κι ο Μάνος Χατζηδάκης; Αρχίζεις να της μοιάζεις. Γινόμαστε ανεπαισθήτως ίδιοι με τα τέρατα που μας περιβάλλουν.
Ποια είναι η πολιτική πραγματικότητα;
Ανοίξτε οποιαδήποτε ιστοσελίδα ή τηλεοπτικά κανάλια θέλετε -εκ των συστημικών εννοείται- και θα δείτε περίπου τις ίδιες ειδήσεις. Σήμερα που γράφονται τούτες οι γραμμές, και ενώ μαίνεται ο πόλεμος στο Ιράν, ο Μπράιαν Πιτ –ξέρετε, εκείνος ο κινηματογραφικός Αχιλλέας- προκαλεί παραλήρημα με κάθε εμφάνισή τους στην Ύδρα και την Αθήνα. Ο Άδωνης, λέει, έκανε μήνυση στον Λαζόπουλο. Χεστήκαμε!
Μπαίνω στο Google (11 Μαρτίου 2026 αργά το βράδυ) και πέφτω πάνω στην πρώτη είδηση: ‘’Thylane Blondeau: Το πιο όμορφο κορίτσι του κόσμου αρραβωνιάστηκε στην Ελλάδα. Δείτε φωτό της 24χρονης με τον σύντροφό της’’ (δεν το γνωρίζω το κορίτσι, ωστόσο, καλά στέφανα). Παρακάτω: ‘’Ο Εμπαπέ (αυτόν τον έχω ακουστά) χώρισε με την τρανς σύντροφό του και τον τσάκωσαν με διάσημη ηθοποιό στο Παρίσι’’. Ρε το παλιόπαιδο! Τόσο καλά!
Ναι βέβαια… να πούμε και του στραβού το δίκαιο.
Βλέπουμε και ειδήσεις για τον πόλεμο. Την αλήθεια, όμως; Το τι συμβαίνει πραγματικά μπορούμε να το μάθουμε; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά: ‘’Όχι’’.
Ο Παύλος Νεράτζης, με το βλέμμα (και την ιδιότητα) του πολεμικού ανταποκριτή, μίλησε για τα ΜΜΕ και τον Πόλεμο. Κι ο τίτλος του απίστευτα κατατοπιστικού βιβλίου του είναι: ‘’Η αλήθεια βομβαρδίζεται’’, κι έτσι ακριβώς είναι.
Ό,τι διαβάζω για τον πόλεμο που μαίνεται εκεί κάτω στην κοιτίδα του ανθρωπίνου γένους, τη Μέση Ανατολή, ξέρω ότι δεν είναι αλήθεια. Ξέρω ότι πρέπει κάθε άρθρο ή ρεπορτάζ να το φιλτράρω. Και δεν είμαι διόλου σίγουρος εάν τα φίλτρα που χρησιμοποιώ είναι τα ενδεδειγμένα. Και πέρα από τα φίλτρα τα αυτονόητα, (ποιος γράφει, ποιος δημοσιεύει, κ.λ.π.) υπάρχουν και τα υποκειμενικά φίλτρα που πρέπει να βάλει κανείς. Που έχουν να κάνουν με τις προσωπικές ιδεολογίες (ή ιδεοληψίες), o την επάρκεια του φορτίου ιστορικών γνώσεων που διαθέτει κανείς, την ικανότητα κρίσης του και πάει λέγοντας.
Στο Ισραήλ, εάν τολμήσει κανείς να δημοσιεύσει μια εικόνα από ζημιές και θανάτους από την πτώση ενός ιρανικού πυραύλου, πηγαίνει φυλακή. Τα πάντα λογοκρίνονται. Το ίδιο συμβαίνει και στο Ιράν, φαντάζομαι, αλλά και σε άλλες εμπλεκόμενες χώρες. Κι εδώ που τα λέμε, πάντοτε έτσι συνέβαινε σε όλους τους πολέμους. Όλοι θέλουν να δείχνουν αλώβητοι στις επιθέσεις και πως κατατροπώνουν τον απεχθή εχθρό.
Θα πει κανείς: ‘’μα εδώ μιλούν οι εικόνες’’. Δεν μπορεί να μην είναι αλήθεια. Κι όμως. Και οι εικόνες ψεύδονται. Κυρίως αυτές! Όσο για εκείνη την περίφημη κινέζικη ρήση: ‘’μια εικόνα χίλιες λέξεις’’, στον διαδικτυακό κόσμο που ζούμε, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, πάει περίπατο κι αυτή.
Πάμε είκοσι περίπου χρόνια πίσω, στον πόλεμο του Ιράκ. Θυμάστε, εκείνη την ‘’Καταιγίδα της ερήμου’’ του Μπους; Ε, λοιπόν, μαζί με τους πάνοπλους αμερικανούς στρατιώτες κατέφθασε στο Ιράκ και ένα παράρτημα του Χόλυγουντ, συνοδευόμενο από καμιόνια έμφορτα Coca και Pepsi Cola. Με σκοπό να σκηνοθετήσει εικονικούς πολέμους και εκρήξεις. Στους πολεμικούς ανταποκριτές απαγορευόταν να προχωρήσουν πέρα από ένα ορισμένο σημείο. Τους παρέδιδαν έτοιμο υλικό για να προμηθεύσουν στα ειδησεογραφικά πρακτορεία τους φτιαγμένο από τους χολιγουντιανούς μάστορες του στρατού των Η.Π.Α.
Ιδού ένα ακόμη παράδειγμα παρμένο από το βιβλίο του Νεράτζη. Σχετικό με την πτώση του καθεστώτος Τσαουσέσκου στη Ρουμανία. Είναι ενδιαφέρον (άλλωστε έχουμε πολλούς Βλάχους εκεί), εκτενές, δεν θα το αντιγράψω εδώ, αλλά αξίζει… σελ. 466, προμετωπίδα: ‘’Το Βατερλώ των ΜΜΕ’’.
Θα μεταφέρω μόνο το συμπέρασμά του συγγραφέα που βρέθηκε τότε εκεί.
‘’Η «γενοκτονία της Τιμοσοάρα» δεν ήταν παρά fake news. Ο αριθμός των χιλιάδων διαδηλωτών που έχασαν τη ζωή τους ήταν μια ψευδής και εξ ολοκρήρου κατασκευασμένη είδηση. Οι φωτογραφίες και τα βίντεο από μαζικούς τάφους που προβλήθηκαν για να τεκμηριώσουν δήθεν το μέγεθος της σφαγής, ήταν προϊόν σκηνοθεσίας. Σύμφωνα με μαρτυρίες γιατρών της Τιμοσοάρα που θα δημοσιευτούν από το πρακτορείο France Press στα τέλη Ιανουαρίου 1990, οι σοροί που παρουσιάστηκαν ενώπιον των τηλεοπτικών δικτύων ως θύματα της Σεκουριτάτε, ήταν στην πραγματικότητα σοροί ανθρώπων που είχαν πεθάνει από φυσικό θάνατο. Όλοι οι θανόντες, ήταν άποροι, γι’ αυτό και είχαν θαφτεί σε μαζικό τάφο σε ένα κοιμητήριο φτωχών και αστέγων…’’
Και παρακάτω: ‘’Ο πραγματικός αριθμός των νεκρών στην Τιμοσοάρα ήταν 72 νεκροί και 253 τραυματίες διαδηλωτές και άνδρες της Σεκιουριτάτε. Και ο συνολικός άριθμός των νεκρών στη Ρουμανία τα Χριστούγεννα του 1989 ανέρχεται σε 1.004, ενώ άλλα 3.300 άτομα τραυματίστηκαν, τα περισσότερα μετά τη σύλληψη του Τσαουσέσκου’’.
Αυτά γράφει ο Νεράτζης. Και κάπως έτσι γίνηκε και έπεσε ο «Κόμης Δράκουλας» της Ρουμανίας (ο Τσαουσέσκου δηλαδή), παρασέρνοντας, υποτίθεται, στο θάνατο πολλές χιλιάδες πολιτών της χώρας του. Στην πραγματικότητα όμως παρασυρθήκαμε όλοι εμείς καθώς χάψαμε αμάσητη μια κατασκευασμένη «αλήθεια».
Να το πάμε λιγάκι παραπέρα έτσι ώστε να δικαιώσουμε τον χαρακτηρισμό του ψεκασμένου τον οποίον ενδεχομένως φέρουμε; Πάμε στην 11η Σεπτεμβρίου 2001, τότε που ο κόσμος άρχισε να αλλάζει στο γύρισμα του αιώνα. Τι να πρωτοπεί κανείς για το τι, πως και γιατί γίνηκε εκείνη η επίθεση! Και ποιος εν τέλει την έφερε εις πέρας. Και κυρίως ποιος ωφελήθηκε. Η κυρίαρχη αφήγηση μπάζει από παντού. Τα κομμάτια δεν επαρκούν ώστε να συνδεθεί το παζλ. Λείπουν αρκετά και δεν είναι δύσκολο να βρεθούν, αρκεί να θέλει να ψάξει κανείς και να χρησιμοποιήσει την κοινή λογική. Πολλά περίεργα πράγματα συνέβησαν πριν και κατά την πρόσκρουση των αεροπλάνων στους δίδυμους πύργους, αλλά τι να λέμε τώρα;
Κλείνω εδώ όμως, διότι το θέμα «καίει» σε βαθμό «ψεκασμού». Με μια μικρή υπενθύμιση-διαπίστωση… ενός Σλοβένου φιλοσόφου:
‘’Όποιος ψάχνει, τον βρίσκουν’’, και… ο νοών νοήτω…
Τώρα, εάν εσείς κι εγώ περιμένουμε από τα ΜΜΕ να μάθουμε τι συμβαίνει τώρα εκεί, στη Μέση Ανατολή, στο Ιράν, πλανώμεθα. Είναι πολύ νωρίς ακόμη. Εδώ πέρασε ένα τέταρτο του αιώνα και ακόμη δεν ξέρουμε τι γίνηκε με τους δίδυμους πύργους.
Χρόνια μετά, θα μάθουμε τι διαμείφθηκε εκεί, στο Περσικό Κόλπο. Ίσως και να μη μάθουμε ποτέ! Θα υποστούμε μόνον τα αποτελέσματα αυτού πολέμου. Όλοι μας. Όλοι, εκτός από αυτούς που κερδίζουν από τους πολέμους. Καθότι, war is business, καθώς λένε και οι μακράν ειδεχθέστεροι των αποικιοκρατών, οι Άγγλοι.
Ας επανέλθουμε στην ασχήμια. Που κυριαρχεί στη χώρα μας. Που εδώ που τα λέμε, είναι ένα απειροστό κλάσμα της ασχήμιας που κυριαρχεί στη Δύση. Ο πόλεμος στον Κόλπο, μια χαρά επισκίασε το σκάνδαλο του Εβραίου Επστάιν. Και όλων εκείνων των «καλών» ανθρώπων που περνούσαν τόσο καλά μαζί του. Τους οποίους, ειρήσθω εν παρόδω, κρατούσε στο χέρι. Μέχρι που τον αυτοκτόνησαν. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία, για την οποία μάλλον δεν θα μάθουμε πολλά. Θάφτηκε κάτω από την σκόνη που σήκωσαν που βόμβες που έπεσαν στο Ιράν.
Η δική μου αγωνία είναι άλλη: το ότι τείνουμε να συνηθίσουμε την ασχήμια του πολιτικού μας προσωπικού. Κυβερώντων και μη. Με φοβίζει το γεγονός ότι τούτη η ασχήμια, έχει καταστεί σχεδόν πραγματικότητα κι όταν εν τέλει εδραιωθεί, θα μάς φαίνεται κάτι απολύτως φυσιολογικό.
Δυστυχώς ο Σιμιτισμός, που ζει και βασιλεύει, έχοντας καταστρέψει ήδη δύο πολιτικά κόμματα (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ) είναι ένα γεγονός, ίσως όχι από μόνο του και τόσο τρομερό. Το να καταστρέψει (με την ασχήμια του) όμως, μια χώρα… είναι!
Το τρομερό θα είναι να μοιάσουμε εμείς με όλους αυτούς… και να γίνουμε ήρωες (και κομπάρσοι) ταινιών φρίκης… καθώς λέει κι ο ‘’ποιητής’’…
Διότι ναι, ο Μάνος Χατζηδάκης ήταν και ποιητής! Αλλιώς πώς θα έγραφε τόσο ωραία μουσική;
Όση ασχήμια ωστόσο κι αν βοσκίζει σε τούτη τη χώρα, η ομορφιά της δεν θα πάψει ποτέ να χλοροφορεί. Αρκεί να βρίσκονται έστω και λίγοι να την αγαπούνε την Ελλάδα και να την μιλούν στη γλώσσα της…
Αυτά…
