Χριστούγεννα: Το Θείο Μυστήριο της Γέννησης και οι Παραδόσεις του Δωδεκαημέρου
Με αφορμή την επικείμενη μεγάλη εορτή της Χριστιανοσύνης, ο εκπαιδευτικός και συγγραφέας Πάρης Βορεόπουλος μας μεταφέρει το βαθύτερο νόημα της Γέννησης του Θεανθρώπου και τις πλούσιες παραδόσεις που συνοδεύουν το Άγιο Δωδεκαήμερο.
Βιβλική αφήγηση της γέννησης του Χριστού
Επί Ρωμαίου Αυτοκράτορα Οκταβιανού Αυγούστου και Ηγεμόνα Κυρήνιου της Συρίας, διατάχθηκε απογραφή πληθυσμού σε όλη την Αυτοκρατορία. Άγγελος Κυρίου επισκέφθηκε τον Ιωσήφ και τον ενημέρωσε για την Θεία Γέννηση του Θεανθρώπου εκ της Παρθένου Μαρίας. Τότε ο Ιωσήφ παρέλαβε την Μαρία και από την Ναζαρέτ ήλθαν στη Βηθλεέμ (της Ιουδαίας), που Βασιλεύς της περιοχής ήταν ο Ηρώδης ο Μέγας, όπου και γεννήθηκε ο Ιησούς Χριστός. Άγγελος Κυρίου εμφανίζεται σε ποιμένες αγγέλλοντας το χαρμόσυνο γεγονός ενώ πλήθος αγγέλων ψάλλουν «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη εν ανθρώποις ευδοκία». Ενώ συμβαίνουν αυτά, άστρο φωτεινό εξ Ανατολής οδηγεί τρεις Μάγους προς τα Ιεροσόλυμα, που, μετά τη συνάντηση με τον Βασιλέα Ηρώδη, συνεχίζουν και φθάνουν στη Βηθλεέμ όπου μαζί με τους βοσκούς προσκυνούν τον Θεάνθρωπο προσφέροντας Χρυσόν, Λίβανο και Σμύρνα.
Οι Χριστιανοί θεωρούν ότι η γέννηση του Χριστού εκπληρώνει τις προφητείες των Εβραϊκών Γραφών και ότι ως Μεσσίας ήλθε για να λυτρώσει τους ανθρώπους από τις αμαρτίες τους. “Ο Θεός έγινε άνθρωπος, ώστε ο άνθρωπος να γίνει θεός”.
ΔΩΔΕΚΑΗΜΕΡΟ
Ονομάζουμε «Δωδεκαήμερο» την περίοδο των εορτών: Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά-Θεοφάνεια. Τις μέρες αυτές έχουμε διάφορα ήθη, έθιμα και παραδόσεις, όπως το στόλισμα του Χριστουγεννιάτικου δένδρου, τα κάλαντα, τις ευχές, τα δώρα, τις βασιλόπιτες, τα γλυκίσματα, τις συγκεντρώσεις και τις νυχτερινές Ακολουθίες, τους ύμνους με την ωραία παραδοσιακή ψαλτική.
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, 25 Δεκεμβρίου κάθε χρόνο, εορτάζονται τα Χριστούγεννα η Ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού Πατρός. Η όλη Θεότητα ενώθηκε στο Πρόσωπο του Υιού με την όλη ανθρωπότητα. Κάθε ιδίωμα και κάθε ενέργεια της ανθρώπινης φύσης προσλαμβάνεται από τον Ενανθρωπήσαντα Λόγο του Θεού Πατρός.
Τα Χριστούγεννα είναι μια ζωντανή απόδειξη της διαρκούς δύναμης της πίστης και της ελπίδας και το μεγάλο θαυμαστό γεγονός της γέννησης του Θεανθρώπου.
Είναι η πιο μεγάλη γιορτή της θρησκείας μας, το ύψιστο γεγονός μιας Παρθένου που γεννά ένα Υπερούσιο Παιδί, σε ταπεινό σπήλαιο, που από πάνω του συγκεντρώνονται εκπρόσωποι της Δημιουργίας: άγγελοι, ποιμένες, αστέρια, μάγοι με τα δώρα…
Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί πηγαίνουμε το πρωί στην εκκλησία για να ζήσουμε το χαρμόσυνο γεγονός της γέννησης του Χριστού μας.
Κάθε χρόνο, ανάμεσά μας, γεννιέται ο Θεός της αγάπης, της ελπίδας και της δικαιοσύνης! Μας δίνεται η ευκαιρία να αναγεννηθούμε κι εμείς μαζί με τον Χριστό που καλεί να νιώσουμε την καρδιά μας να ξεχειλίζει από αγάπη και ευαισθησία για όλους καθώς επίσης να νιώσουμε τη χαρά της ζωής. Τις μέρες αυτές είναι και η ώρα της εξωστρέφειας, της αλληλεγγύης, της αλληλοβοήθειας και της συνεργασίας.
Υμνούμε λέγοντας: «Σήμερον ο Χριστός γεννάται εκ Παρθένου». Γιατί εμείς «εν Χάριτι, εν Αγίω Πνεύματι», μπορούμε σήμερα, δύο χιλιάδες χρόνια μετά την Γέννηση του Σωτήρος, να ζούμε σαν να είναι τώρα αυτό το μυστήριο της ανερμήνευτης γέννησης του Υιού και Λόγου του Θεού.
Αυτές τις ημέρες συμμετέχουμε και ως υμνωδοί και ως προσκυνητές σ’ εκείνο το φοβερό μυστήριο, το οποίο έγινε στο φτωχικό σπήλαιο της Βηθλεέμ. Έχουμε την αίσθηση, ότι και εμείς μαζί με τους Ποιμένες δοξολογούμε και προσκυνούμε, μαζί με τους Αγγέλους ψάλλουμε και υμνούμε, μαζί με τους Μάγους οδοιπορούμε και προσφέρουμε δώρα προς τον Σωτήρα μας που γεννήθηκε.
Χριστουγεννιάτικη διακόσμηση
Κύρια έθιμα στη διακόσμηση είναι ο στολισμός του δένδρου των Χριστουγέννων (διεθνές), η απεικόνιση Φάτνη της Γεννήσεως ή Φάτνη των αλόγων, το Αλεξανδριανό ή Αστέρι της Βηθλεέμ (διεθνές), το χριστουγεννιάτικο καράβι (ελληνική συνήθεια που έχει σχέση με την ενασχόληση των Ελλήνων με τη θάλασσα, αλλά και εκκλησιαστική αναφορά – η Εκκλησία συχνά συμβολίζεται με πλοίο), ο στολισμός τα φώτα των Χριστουγέννων (διεθνές) και το χριστουγεννιάτικο ημερολόγιο.
ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ
Τις άγιες αυτές μέρες, ο κόσμος περιμένει τις φωνές των παιδιών, να φτάσουν ως τις πόρτες τους και να ψάλλουν τα κάλαντα: «Χριστός γεννάται σήμερον!» «Χριστούγεννα, πρωτούγεννα, πρώτη γιορτή του χρόνου, για βγείτε, δες τε, μάθετε, που ο Χριστός γεννάται…» «Σ’ αυτό το σπίτι πούρθαμε, πέτρα να μη ραΐσει κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνια πολλά να ζήσει…» «Καλήν ημέραν, άρχοντες, αν είν’ ο ορισμός σας…»
Οι νοικοκύρηδες των σπιτιών δίνουν στα παιδιά τις ευχές τους κι ένα φιλοδώρημα.
Υμνογραφία Χριστουγέννων
Η Βυζαντινή υμνογραφία των εορτών των Χριστουγέννων χαρακτηρίζεται όχι μόνο πλούσια και πανηγυρική, αλλά έχει και μεγάλη ποιητική αξία. Οι καταβασίες, τα μεγαλυνάρια, τα στιχηρά ιδιόμελα, τα κοντάκια των ύμνων, οι κανόνες εκφράζουν αισθήματα δέους και θάμβους, κατάνυξης και ευλάβειας. Οι μεγάλοι υμνογράφοι στους ύμνους τους συμπυκνώνουν σε απαράμιλλους στίχους όλη τη θεολογία της Εκκλησίας.
Απολυτίκιο Χριστουγέννων
«Ἡ Γέννησίς σου Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν
ἀνέτειλε τῷ κόσμῳ τὸ φῶς τὸ τῆς γνώσεως
ἐν αυτῇ γὰρ οἱ τοῖς ἄστροις λατρεύοντες
ὑπὸ ἀστέρος ἐδιδάσκοντο
Σὲ προσκυνεῖν τὸν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης
καὶ Σὲ γινώσκειν ἐξ ὕψους ἀνατολήν
Κύριε δόξα Σοι.»
Να γιορτάσουμε όλοι μας αυτό το μεγάλο, το θαυμαστό και υπέροχο γεγονός των Χριστουγέννων!
Πολλές ευχές σε όλους.
Να νιώσετε:
τη χαρά των Χριστουγέννων, που είναι η ελπίδα,
το μήνυμα των Χριστουγέννων, που είναι η ειρήνη
και το νόημα των Χριστουγέννων, που είναι η αγάπη!
«Δέντρο Χριστουγεννιάτικο όλη η γη να γίνει
Και να’ χει για στολίδια του υγεία και ειρήνη».
Πάρης Βορεόπουλος*
*Πάρης Βορεόπουλος
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Φοίτησε στο Κολλέγιο De La Salle. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Παράλληλα με τις πανεπιστημιακές του σπουδές, παρακολούθησε μαθήματα θεάτρου στη δραματική σχολή Κυριαζή Χαρατσάρη. Είναι κάτοχος του πτυχίου ΣΕΛΜΕ με χαρακτηρισμό επίδοσης Άριστα και του Πιστοποιητικού Δεξιοτήτων και Γνώσεων στις Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, συμμετέχοντας επιτυχώς στις εξετάσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Κέντρο Πιστοποίησης Πληροφορικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Υπηρέτησε, επί σειρά ετών, ως καθηγητής και διευθυντής σε σχολεία στη Δημόσια Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία και δημοσίευσε έργα για την ποίηση, το θέατρο, την πεζογραφία, το δοκίμιο, τη μετάφραση κ.ά.
Έλαβε τιμητικές διακρίσεις από διάφορους πολιτιστικούς, πνευματικούς και κοινωνικούς φορείς.
Είναι μέλος του Συλλόγου Αποφοίτων της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. “Φιλόλογος”, της Αμφικτυονίας Ελληνισμού, της Ένωσης Λογοτεχνών Β.Ε. καθώς επίσης και Έφορος Δημοσίων Σχέσεων της Εταιρείας Συγγραφέων Β.Ε.
Με ενδιαφέρον για τη γνωριμία του πολιτισμού άλλων λαών, ταξίδεψε σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής.
