Η Ποίηση ως Πυλώνας του Πνεύματος και της Ανθρώπινης Αξιοπρέπειας, του Πάρη Βορεόπουλου

Η Ποίηση ως Πυλώνας του Πνεύματος και της Ανθρώπινης Αξιοπρέπειας, του Πάρη Βορεόπουλου*

Η ποίηση είναι πυλώνας του πνεύματος, δεν είναι πολυτέλεια. «Λέγεται ότι ποίηση είναι ζωγραφική με λέξεις και ζωγραφική είναι ποίηση με χρώματα». Ο Γάλλος ποιητής Valéry είπε: «Το πεζό είναι βάδισμα, η ποίηση είναι χορός». Η Ποίηση και η Τέχνη πρέπει να συμβάλλουν στο να γίνεται ο κόσμος καλύτερος, με ένα συναίσθημα μεγαλοσύνης και μιας ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Ορισμός και Ιστορική Αναδρομή

Ποίηση είναι η πνευματική δημιουργία, ο ποιητικός λόγος, ο καλλιτεχνικός έμμετρος λόγος, καθώς επίσης στη σύγχρονη εποχή η λεγόμενη ποίηση σε ελεύθερο στίχο ή ποίηση σε πρόζα. Υπήρξε η πρώτη μορφή λεκτικής τέχνης, στην αρχή προφορικά και στη συνέχεια γραπτά. Μεταφορικά σημαίνει η τελειότητα.

Οι λέξεις στα χέρια των ποιητών γίνονται εργαλείο που υποβάλλουν τα οράματα της ζωής. Αφετηρία της ιστορίας της ποίησης θεωρείται ο Όμηρος με τα ομηρικά έπη «Ιλιάδα» και «Οδύσσεια» (8ος αι. π.Χ.). Η ποίηση θρέφει τη γλώσσα όπως η γλώσσα επικρατεί στην ποίηση. Ακολουθεί το δικό της δρόμο και οι μεγάλοι δημιουργοί δένονται μεταξύ τους από αιώνα σε αιώνα για να φροντίσουν έτσι ώστε να μην σβήσει η φλόγα της.

Τα Είδη και η Έκρηξη του 20ού Αιώνα

Στη διάρκεια των αιώνων που πέρασαν αναπτύχθηκαν διάφορα είδη ποίησης: επική, κλασική, ρομαντική, ρεαλιστική, παρνασσιακή. Στον 20ο αι. έγινε πραγματικά μία έκρηξη στη σύγχρονη ποίηση με την εμφάνιση του σουρεαλιστικού κινήματος. Ήταν ένας αιώνας πλούσιος σε ποιητές, λογοτέχνες, συγγραφείς, καλλιτέχνες, αλλά και σε πρωτοποριακές ιδέες. Η δυναμική ήταν τόσο καταλυτική που συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση μιας κοινωνίας με υψηλό επίπεδο κουλτούρας με ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Οι καταστάσεις που διαδραματίσθηκαν δεν άφησαν ανεπηρέαστους τους καλλιτέχνες οι οποίοι αντιστάθηκαν δίνοντας τον αγώνα τους, δίπλα στους ανθρώπους για τη βελτίωση των συνθηκών της καθημερινής τους ζωής. Ήταν ένα πνευματικό κίνημα με δράση ανθρωπιστική. Ο Α΄ και Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, καθώς επίσης ο βιομηχανικός κόσμος και τα επιτεύγματα της τεχνολογίας στον 20ο αιώνα επηρέασαν και τράβηξαν την προσοχή των ποιητών προς τις νέες ποιητικές τεχνοτροπίες.

Η Εποχή της Ταχύτητας και ο Σουρεαλισμός

Οι επικοινωνίες, με την ανακάλυψη του αυτοκινήτου, του τρένου, του αεροπλάνου δημιούργησαν μια νέα ατμόσφαιρα και μια καινούργια πηγή έμπνευσης. Είναι η εποχή που όλοι οι ποιητές και καλλιτέχνες ταξιδεύουν. Είναι η δόξα της ταχύτητας στο χώρο και στο χρόνο. Η εξερεύνηση του πραγματικού είναι το κύριο χαρακτηριστικό του νέου πνεύματος.

Ο Σουρεαλισμός εμφανίζεται το 1920. O André Breton το 1924 παρουσίασε τα “Μανιφέστα του Σουρεαλισμού”, έργο που θεωρείται η διακήρυξη του σουρεαλιστικού κινήματος, εφάρμοσε την αυτόματη γραφή. Όλοι οι ποιητές, συγγραφείς, καλλιτέχνες, αγωνίσθηκαν και αντιστάθηκαν από αγάπη για την ποίηση, τη φιλία, την ελευθερία της σκέψης και της αισθητικής, φροντίζοντας πάντα για τον “άνθρωπο”. Στον 20ο αιώνα παράλληλα με την ποίηση αναπτύχθηκε η πεζογραφία, η φιλοσοφία, η αφηρημένη τέχνη (ζωγραφική και γλυπτική), η αρχιτεκτονική, η μουσική, ο χορός, το θέατρο, ο κινηματογράφος, οι επιστήμες και η τεχνολογία.

Η Αποστολή του Ποιητή και η Στρατευμένη Τέχνη

Οι ποιητές, από την εποχή που ξεκίνησε να υπάρχει η ποίηση, εδώ και χιλιάδες χρόνια, έδειξαν την απέραντή τους αγάπη για τον άνθρωπο και για τη ζωή. Έπαιξαν σημαντικό ρόλο με τις ιδέες τους, τα θέματά τους, την έμπνευσή τους, την ποικιλία στα είδη και τα σχήματα, στην παγκόσμια διαδρομή της λογοτεχνίας. Γράφοντας, αγωνίσθηκαν για την ελευθερία, την ειρήνη, τη δημοκρατία, τις ανθρώπινες αξίες, την αγάπη, τη φιλία, τη συνεργασία μεταξύ των λαών και τη διάδοση αυτού του πολύτιμου στοιχείου του πολιτισμού για τον άνθρωπο. Όλες τις εποχές, η ποίηση ήταν ένα πνευματικό κίνημα υπέροχο που πρέπει να ακολουθήσουμε κι εμείς σήμερα στον 21ο αιώνα.

Δε γίνεται κανείς ποιητής από επιλογή. Δε μαθαίνει κανείς να είναι ή να γίνει ποιητής, είναι από τη φύση του, από κάλεσμα, από τη μοίρα του που ρίχτηκε μέσα στην ψυχή και από την οποία δεν μπορεί να ξεφύγει και τελικά είναι στράτευση. Η ποίηση πρέπει να βρίσκεται στο ύψος του ανθρώπου, να περιέχει την αλήθεια με τη δύναμη των λέξεων, στο εύρος της συγκίνησης, των συναισθημάτων αλλά και στη σεμνότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Πρέπει ακόμα να είναι εσωτερική, μυστικιστική και να επικεντρώνεται στις μοναδικές ψυχικές καταστάσεις.

Ο κάθε ποιητής προχωρά στο δικό του δρόμο με τη δική του φωνή για την κατανόηση του κόσμου, της ζωής, του ανθρώπου και της φύσης. Η συγγραφή μιας ποιητικής συλλογής είναι μαρτυρία δημιουργική με καθαρές συγκινήσεις, σκέψεις, συναισθήματα αλλά και εικόνες, για να πάει κανείς πιο μακριά από τις λέξεις οι οποίες κυριαρχούν στην εντολή της σιωπής.