Το χρονικό μιας προδιαγεγραμμένης καταστροφής: Ο ορεινός όγκος του Ωραιοκάστρου μετατρέπεται σε λατομική ζώνη
Μια πολύ πονεμένη ιστορία επανήλθε στην επικαιρότητα τον τελευταίο καιρό και αφορά τον ορεινό όγκο του Μεσαίου που πλέον αμετάκλητα έχει χαρακτηριστεί ως λατομική περιοχή. Δεν θα παραθέσω με λεπτομέρειες νόμους, άρθρα και ΦΕΚ γιατί θα χαθεί η ουσία του άρθρου που σκοπό έχει την σύντομη ενημέρωση των δημοτών για την υπάρχουσα κατάσταση και τις συνέπειες από την λειτουργία 3 (ή 4) λατομείων στον ορεινό όγκο.
Το 1992 δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 141Β΄/4-3-1992 απόφαση του τότε Νομάρχη Θεσσαλονίκης Ευγένιου Χαϊτίδη που χαρακτήριζε ως λατομική περιοχή εξόρυξης αδρανών υλικών, έκταση 3.857.896 τ.μ που περικλείεται στον ορεινό όγκο μεταξύ των χωριών Μεσαίου – Πετρωτού και Μονόλοφου.
Με την 6409/15-5-1996 απόφαση του Περιφερειακού Διευθυντή Θεσ/νίκης, μεταβιβάζεται ΜΕΝ κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή η παραπάνω έκταση στην τότε Κοινότητα Μεσαίου, ΑΛΛΑ προορισμένη αποκλειστικά για λατομική περιοχή και με τον όρο να οργανωθεί ως τέτοια, δηλ. λατομική.
Την 30-1-1997 η επιτροπή Χωροταξικής Κατανομής Λατομικής περιοχής Μεσαίου χωροθετεί τέσσερις (4) λατομικούς χώρους (!!!) στην έκταση αυτή.
Την 4-4-2000 ο Νομάρχης Θεσσαλονίκης Παναγιώτης Ψωμιάδης με την με αριθμ. 15/οικ/2984 απόφαση του, ΑΠΟΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΙ τμήμα της λατομικής περιοχής και από 3.124.333 τ.μ την περιορίζει στα 733.563 τ.μ. Δυστυχώς και πάλι δεν κινείται ΚΑΝΕΙΣ για τον συνολικό αποχαρακτηρισμό της περιοχής ως μη λατομικής.
Στη συνέχεια, με την με αριθμ. 1541/6-4-2001 απόφασή του ο νομάρχης κ. Ψωμιάδης ανακαλεί την παραχώρηση της έκτασης στο Δήμο και επαναφέρει το Δημόσιο χαρακτήρα της. Κι έτσι, αφού η περιοχή δεν αποχαρακτηρίστηκε έρχεται την 7-11-2002 ο Γ.Γ. της Περιφέρειας (εκπροσωπώντας το Δημόσιο) και προχωρά στη διακήρυξη «πλειοδοτικής δημοπρασίας» για την εκμίσθωση δημόσιων λατομείων αδρανών υλικών σε δύο λατομικούς χώρους τον 3 και 4.
Δεν θα αναφερθώ στις ενέργειες που έγιναν από τις τότε δημοτικές αρχές ή που θα έπρεπε να γίνουν (έχω γράψει κατά καιρούς αρκετά άρθρα για το θέμα αυτό).
Τελικά, την 26-2-2015 εκδίδεται η με αριθμ. 1981/2015 απόφαση του ΣτΕ με την οποία λύνεται αμετάκλητα το ιδιοκτησιακό που εκκρεμούσε και χαρακτηρίζει την λατομική έκταση ως Δημόσια κι όχι Δημοτική όπως λ.χ. είναι τα λατομεία του Δρυμού. Η απόφαση αυτή του ΣτΕ αποτέλεσε και το μεγαλύτερο πλήγμα για το Δήμο Ωραιοκάστρου.
Ακολούθησαν κι άλλα διοικητικά σφάλματα π.χ. μη έγκαιρη/εκπρόθεσμη προσφυγή κατά της Άδειας Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) με αποτέλεσμα να μην δύναται πλέον να προσβληθεί για περιβαλλοντικές συνέπειες η άδεια λειτουργίας που έλαβαν οι λατομικές εταιρίες ΝΙΚΗ και ΚΥΨΕΛΗ. Τραγική συνέπεια όσων προανέφερα είναι ότι σήμερα λειτουργεί στην περιοχή ένα λατομείο (LAFARGE) και στα σκαριά είναι άλλα δύο. Ας μην λησμονούμε ότι χηρεύει ακόμη μία ανεκμετάλλευτη (προς το παρόν) λατομική θέση.
Μέσα σε αυτό το γκρίζο τοπίο, η δημοτική αρχή έπαιξε το «τελευταίο της χαρτί», αυτό δηλαδή της κήρυξης του ορεινού όγκου ως «ιστορικού τόπου» λόγω των οχυρωματικών έργων του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, που όντως υπάρχουν στη περιοχή, και αναγνωρίστηκαν με το ΦΕΚ Δ’ 506/15.07.2025. Με τον τρόπο αυτό προσπαθεί να καταδείξει το ασυμβίβαστο της λειτουργίας λατομείων και ιστορικού τόπου.
Δυστυχώς μέχρι και αυτή τη στιγμή οι λατομικές εταιρίες αγνοούν επιδεικτικά την απόφαση αυτή και συνεχίζουν να ανοίγουν δρόμους στον ορεινό όγκο αδιαφορώντας για τις απαγορεύσεις. Εκτιμώ ότι επιδιώκουν να δημιουργήσουν τετελεσμένες καταστάσεις που δεν θα μπορέσουν να ανακληθούν. Τελικός αποδέκτης των «ζημιών» θα είναι και οι τρεις Δημοτικές Ενότητες του Δήμου. Αφενός, γιατί (εάν εξακολουθήσουν οι λατομικές εργασίες) θα καταστραφεί ανεπανόρθωτα ο ιστορικός τόπος και αντί για «Ιστορικό Πάρκο» και ένταξη του Δήμου στους τουριστικούς προορισμούς σχετικά με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αφετέρου θα συντελεστεί υποβάθμιση του περιβάλλοντος αφού τα αιωρούμενα σωματίδια, η σκόνη κ.λπ. (από την ταυτόχρονη λειτουργία 3 λατομείων) με την βοήθεια των ανέμων θα μεταφέρονται παντού, όπως και του οδικού δικτύου της περιοχής (από την συνεχή κίνηση βαρέων οχημάτων). Επίσης θα καταστραφεί ανεπανόρθωτα η χλωρίδα και η πανίδα της περιοχής και τελικά η ποιότητα ζωής των κατοίκων του Δήμου μας.
Γρηγόρης Εδιρνέλης, πρώην Δημοτικός Σύμβουλος/ συνταξιούχος Δικηγόρος
Όλη η αλήθεια για την δημιουργία των δυο νέων λατομείων στο Ωραιόκαστρο, βίντεο
