Σε μια ιστορική απόφαση προχώρησε το Δημοτικό Συμβούλιο Ωραιοκάστρου, εκδίδοντας ομόφωνο ψήφισμα με το οποίο απαιτεί την άμεση και οριστική παύση κάθε λατομικής δραστηριότητας στον ορεινό όγκο της περιοχής.
Η κίνηση αυτή έρχεται ως απάντηση στη συνεχιζόμενη αλλοίωση ενός τοπίου που πλέον προστατεύεται από τον νόμο ως ιστορικός τόπος (ΦΕΚ Δ’ 506/15.07.2025), φιλοξενώντας οχυρωματικά έργα παγκόσμιας σημασίας από τον Α’ και Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Προστασία της ιστορικής μνήμης έναντι της βιομηχανικής δράσης
Το ψήφισμα αναδεικνύει την κραυγαλέα αντίφαση που παρατηρείται στον ορεινό όγκο: από τη μία πλευρά, η Πολιτεία αναγνωρίζει την περιοχή ως ζωντανή μαρτυρία της ευρωπαϊκής ιστορικής μνήμης και από την άλλη, επιτρέπει τη λειτουργία λατομείων που απειλούν να «καταπιούν» τα μνημεία.
Το Δημοτικό Συμβούλιο ξεκαθαρίζει πως η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν είναι μια τυπική διοικητική πράξη, αλλά ηθική υποχρέωση, και καλεί τα αρμόδια Υπουργεία να εφαρμόσουν άμεσα τη νομοθεσία, θέτοντας τέλος στις δραστηριότητες που υπονομεύουν τον ιστορικό χαρακτήρα του Ωραιοκάστρου.
Υπενθυμίζεται ότι οι εργασίες των λατομείων συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό και τονίζεται ότι το δασαρχείο έχει προχωρήσει σε μήνυση κατά των εργασιών αυτών.
Ακολουθεί η συζήτηση που εξελίχθηκε κατά την διάρκεια του Δημοτικού Συμβουλίου:
ΨΗΦΙΣΜΑ
Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Ωραιοκάστρου
Προστασία του ιστορικού τόπου στον ορεινό όγκο του Ωραιοκάστρου – Άμεση παύση της λατομικής δραστηριότητας
Στον ορεινό όγκο του Δήμου Ωραιοκάστρου έχουν εντοπιστεί μνημεία οχυρωματικών κατασκευών της αμυντικής γραμμής των συμμαχικών δυνάμεων της Αντάντ κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και μεταγενέστερες οχυρωματικές κατασκευές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πρόκειται για ένα ιστορικό τοπίο ιδιαίτερης σημασίας, το οποίο διατηρήθηκε έως σήμερα σε μεγάλο βαθμό στην αυθεντική του μορφή και αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της ιστορίας της περιοχής και της ευρωπαϊκής ιστορικής μνήμης.
Τα μνημεία αυτά και ο ευρύτερος χώρος στον οποίο εντάσσονται χαρακτηρίστηκαν με απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού κ. Λίνας Μενδώνη ως ιστορικός τόπος και ιστορικά μνημεία, με δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Δ’ 506/15.07.2025), κατόπιν ομόφωνης γνωμοδότησης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου και του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων και ύστερα από εισήγηση της αρμόδιας Υπηρεσίας Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων Κεντρικής Μακεδονίας.
Την ίδια στιγμή, στον ίδιο χώρο –ο οποίος πλέον έχει αναγνωριστεί θεσμικά ως ιστορικός τόπος– είχε στο παρελθόν χαρακτηριστεί λατομική περιοχή, με αποτέλεσμα να παρατηρείται ήδη σε τρία σημεία του ορεινού όγκου λατομική δραστηριότητα η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Η πραγματικότητα αυτή δημιουργεί προφανείς κινδύνους καθώς συνεχίζονται δραστηριότητες που αλλοιώνουν το ίδιο το αντικείμενο της προστασίας. Η συνέχιση ή επέκταση της λατομικής δραστηριότητας εντός ή πλησίον ενός κηρυγμένου ιστορικού τόπου αποτελεί ευθεία απειλή για την ακεραιότητα των μνημείων και για το ίδιο το πολιτιστικό τοπίο της περιοχής.
Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Ωραιοκάστρου
Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Ωραιοκάστρου θεωρεί αυτονόητο ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί θεσμική και ηθική υποχρέωση. Η ιστορία ενός τόπου δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο και η προστασία ενός ιστορικού τόπου δεν είναι μια τυπική αναφορά σε διοικητικές πράξεις. Η συνέχιση της λατομικής δραστηριότητας σε έναν χώρο που έχει ήδη χαρακτηριστεί ιστορικός τόπος δεν είναι συμβατή με το πνεύμα και το γράμμα της νομοθεσίας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Είναι μια πρακτική που υπονομεύει την ίδια την απόφαση της Πολιτείας και θέτει σε άμεσο κίνδυνο ένα τοπίο που έχει αναγνωριστεί ως πολιτιστικό αγαθό.
Για όλους τους παραπάνω λόγους, το Δημοτικό Συμβούλιο:
· εκφράζει την κατηγορηματική αντίθεσή του στη συνέχιση ή επέκταση της λατομικής δραστηριότητας εντός ή πλησίον του κηρυγμένου ιστορικού τόπου.
· ζητά την άμεση αναστολή και την οριστική παύση της λατομικής δραστηριότητας εντός των ορίων του κηρυγμένου ιστορικού τόπου,
· εκφράζει τη στήριξή του σε κάθε νόμιμη πρωτοβουλία που διασφαλίζει την προστασία και ανάδειξη του χώρου.
· καλεί την Πολιτεία, τα αρμόδια Υπουργεία και όλους τους αρμόδιους φορείς να προχωρήσουν άμεσα στις απαραίτητες ενέργειες για την εφαρμογή της πολιτιστικής και περιβαλλοντικής νομοθεσίας.
· ζητά την λήψη όλων των αναγκαίων διοικητικών και θεσμικών μέτρων που θα διασφαλίσουν την προστασία και την ακεραιότητα του ιστορικού τοπίου
· δηλώνει ότι θα προβεί σε κάθε νόμιμη ενέργεια για την υπεράσπιση του ιστορικού χαρακτήρα της περιοχής.
Η προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς αποτελεί συλλογική ευθύνη και προτεραιότητα όλων μας – η ιστορία αυτού του τόπου δεν είναι διαπραγματεύσιμη.
Θα παρακολουθούμε στενά την εξέλιξη του ζητήματος και θα αξιοποιήσουμε κάθε νόμιμο μέσο για την προστασία του ιστορικού χαρακτήρα της περιοχής. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να παραμένει θεατής όταν τίθεται σε κίνδυνο ένα πολιτιστικό αγαθό που ανήκει σε όλους. Η ιστορία του τόπου μας δεν μπορεί και δεν πρέπει να αλλοιωθεί.
Όλη η αλήθεια για την δημιουργία των δυο νέων λατομείων στο Ωραιόκαστρο, βίντεο
